Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 17 november 2017

D66 Landsmeer sluit bestuurlijke fusie niet meer uit, maar wil eerst in gesprek met de inwoners

Op 16 november jl. is wederom in de raad van Landsmeer gesproken over de vraag of het wilsbesluit van Landsmeer – een ambtelijke fusie met Waterland, Oostzaan en Wormerland – haalbaar is. En zo niet, wat dan de bestuurlijke toekomst van Landsmeer zou moeten zijn en welke stappen daarvoor gezet moeten worden. Hieronder de bijdrage van D66 Landsmeer op deze avond.

Samenwerking met de groene buurgemeenten

Op 17 december 2015 heeft D66 de voorkeur uitgesproken voor een ambtelijke fusie met de groene gemeenten Oostzaan, Waterland en Wormerland. Wij hebben daarbij ook aangesloten bij de voorkeur van de inwoners. En we willen daaraan nog steeds recht doen. Voorts biedt een ambtelijke samenwerking met gelijksoortige gemeenten nog steeds meer zekerheid dat het bestuur dichtbij de inwoners blijft staan en dat beleid en uitvoering passen bij het karakter van Landsmeer. Daarnaast is uit verschillende onderzoeken en praktijkvoorbeelden in der lande gebleken dat gemeentelijke opschaling negatieve effecten met zich meebrengt; naast moeizame reorganisatieprocessen, neemt de politieke en actieve betrokkenheid van inwoners en het contact tussen inwoners en politici na een herindeling af. En hoe groter de gemeente, hoe minder vertrouwen de inwoners in de gemeente hebben. Tot slot kan een ambtelijke samenvoeging de oplossing zijn voor het dilemma rondom de decentralisaties van de zorg, jeugd en werk: namelijk daar waar aan de ene kant de gedachte is dat zorg e.d. dichtbij huis moet worden geregeld en korte lijnen cruciaal zijn en aan de andere kant er juist vanwege de decentralisaties behoefte is aan schaalvergroting. Dit pleit er ook voor om niet in grote en kleine gemeenten te denken, maar in samenwerking op grote en kleine thema’s.

Bestuurlijke fusie niet meer uitgesloten

Maar: de praktijk is weerbarstig gebleken. Naast de conclusie van onderzoeksbureau SeinstravandeLaar dat de beoogde ambtelijke fusie tussen de 4 gemeenten geen haalbare kaart (meer) is, heeft ook de Provincie duidelijk laten weten daar geen heil in te zien. We kunnen daarvan vinden wat we willen, we kunnen de poppetjes hekelen die debet zijn aan de onhaalbaarheid van ons wilsbesluit, maar het is de realiteit. Bovendien en bovenal is het simpelweg tot nu toe niet gelukt om met de beoogde partners een gemeenschappelijk standpunt over de bestuurlijke toekomst en de invulling daarvan te formuleren. In Oostzaan en Wormerland wordt herhaaldelijk de wens geuit om een verregaande samenwerking met Landsmeer aan te gaan, maar komt het tot dusver niet van de grond en wordt daar tegelijkertijd om het hardst geroepen dat men zelfstandig wil blijven. In Waterland lijken college en raad zich langzaam maar zeker wél te realiseren dat zelfstandig blijven geen optie is. Inmiddels lopen Waterland en Landsmeer dan ook iets meer in gelijke pas. Waterland is bovendien een groene gemeente, grenzend aan Landsmeer en met dezelfde achtergrond en uitgangspunten. Het lijkt ons dan ook voor de hand liggen dat Landsmeer in ieder geval en allereerst met Waterland de ambtelijke samenwerking intensiveert. D66 sluit daarbij een bestuurlijke fusie op termijn niet meer uit. Daarin gezamenlijk optrekken heeft als voordeel dat er van grond af aan een organisatie kan worden ingericht waar ondanks een eventuele gemeentelijke herindeling, het bestuur wel dicht bij de inwoners blijft staan en de dienstverlening op peil blijft.

Helaas zijn we er dan nog niet, althans niet als het gaat om de gewenste schaalgrootte. Maar het is de vraag of Landsmeer wederom het initiatief moet nemen en zich in haar eentje moet uitspreken voor andere gemeenten in de regio. Het gaat nu niet meer om een wilsbesluit, maar om het werken aan een eindscenario. Naast het feit dat alle andere gemeenten nog niet zo ver zijn, betwijfelt D66 bovendien in hoeverre de gemeente überhaupt nog keuzevrijheid heeft; zowel qua vorm maar ook als het gaat om de partners. We willen dan ook de verdere mogelijke scenario’s laten afhangen van de ontwikkelingen in de regio. Wellicht dat het samen met Waterland optrekken ook andere gemeenten in beweging brengt. Onze groene buurgemeenten in het westen zouden we willen oproepen om ook eens verder te kijken dan hun serviceorganisatie lang is.

Inwoners betrekken

Tot slot: een stap naar herindeling moet goed doordacht en met voldoende draagvlak genomen worden. In de raden en in de gemeenten zelf, maar ook bij de inwoners. D66 wil daarom eerst uitgebreid met de inwoners van gedachten wisselen over de huidige situatie alvorens tot een nieuw besluit te komen. En we willen dat daarbij ook grondig wordt geïnventariseerd welke zaken de Landsmeerse bevolking wil veiligstellen en naar welk herindelingsscenario de voorkeur zou uitgaan. De oproep van de Provincie om haast te maken met het nemen van een besluit, neemt D66 serieus, maar mag geen reden zijn om bovenstaande stappen over te slaan. Bovendien heeft de minister van Binnenlandse Zaken omtrent gemeentelijke herindelingen laten weten dat de Provincie alleen aanleiding heeft om in te grijpen als de gemeente haar dienstverlening niet op orde heeft en ook niet meer zal krijgen.